Bu hususta mülga devlet personel başkanlığı tarafından verilen görüş yazısını sizler için inceledik.

Bilindiği üzere, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 23 üncü maddesinde, sözleşmeli personelin mazeret, refakat, hastalık izinleri ile ücretli veya ücretsiz izinleri hakkında kadroları ekli 1 sayılı cetvelde gösterilen personelin tabi olduğu hükümler uygulanacağı belirtilmekte, mezkur Kanun Hükmünde Kararnamenin 3/b maddesinde ise ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen personel hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanacağı hükmü yer aldığından, söz konusu KHK'ye tabi olarak görev yapan sözleşmeli personelin mazeret, refakat, hastalık izinleri ile ücretli veya ücretsiz izinleri hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.

Diğer taraftan, 657 sayılı Kanunun hastalık ve refakat izinlerini düzenleyen 105 inci maddesinin son fıkrasında "Ayrıca, memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır." hükmü yer almaktadır.

29/10/2011 tarihli ve 28099 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in "Refakat iznine ilişkin esaslar" başlıklı 10 uncu maddesinde:

"(1) Memurlara 657 sayıl Kanunun 105 inci maddesinin son fıkrası uyarınca izin verilebilmesi için memurun;

a) Bakmakla yükümlü olduğu ana, baba, eş ve çocuklarından birinin,

b) Bakmakla yükümlü olmamakla birlikte refakat edilmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocuklarıyla kardeşlerinden birinin, ağır bir kaza geçirdiğinin veya tedavisi uzun süren bir hastalığı bulunduğunun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi zorunludur.

(2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenecek ve refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler yer alır. Gerekli görülmesi hâlinde üç aylık süre aynı koşularda bir katma kadar uzatılır.

(3) Aynı kişiyle ilgili olarak aynı dönemde birden fazla memur refakat izni kullanamaz.

(4) Aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak verilecek refakat izninin toplam süresi altı ayı geçemez.

(5) İzin süresi içinde refakati gerektiren durumun ortadan kalkması hâlinde memur iznin bitmesini beklemeksizin göreve başlar. Bu durumda veya izin süresinin bitiminde, göreve başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayıl Kanun ve özel kanunların ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.

(6) Refakat izni kullanılırken memurun aylık ve özlük hakları korunur." hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun "Genel olarak soybağının kurulması" başlıklı 282 nci maddesinde, "…Soybağı ayrıca evlât edinme yoluyla da kurulur." hükmü, evlat edinmenin hükümlerini düzenleyen 314 üncü maddesinin ilk fıkrasında ise "Ana ve babaya ait olan haklar ve yükümlülükler evlat edinene geçer." hükmü yer almakta olup, söz konusu düzenleme ile evlat edinenin anne babayla aynı haklara sahip olduğu belirtilmiştir.

Bu itibarla, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 314 üncü maddesine göre ana ve babaya ait olan haklar ve yükümlülüklerin evlat edinene geçeceği belirtildiğinden evlat edinenin, evlat edinilen kişinin ana veya babası gibi değerlendirilebileceği düşünülmekte olup, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 10 uncu maddesinde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak sağlık kurulu raporunun alınması halinde, ilgiliye bakmakla yükümlü olduğu evlat edinenin sağlık durumundan dolayı refakat izni verilmesinin mümkün olduğu mütalaa edilmektedir.